Προβλήματα θεωρίας της ιδεολογίας

Summary

Στη σύγχρονη πολιτική και κοινωνική φιλοσοφία έχει συντελεστεί από το δεύτερο περίπου ήμισυ του εικοστού αιώνα μια ευρεία εξειδίκευση στην έρευνα για το πρόβλημα της ιδεολογίας. Η διαχρονικότητα του προβλήματος είναι ενδεικτική της σημασίας του και γεννά το ερώτημα κατά πόσον η ιδεολογία μπορεί ακόμη να νοείται ως "ψευδής συνείδηση", ή αν αυτή η "επιστημολογική" άποψη μπορεί να θεωρείται σήμερα ως μια "αφελής αμφισβητούμενη θεωρία της γνώσης". Η παρούσα μελέτη αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης αυτής της προβληματικής, και εστιάζεται, αφ' ενός, στην παρουσίαση της κριτικής της ιδεολογίας από τον Marx -ως της κλασικής θεωρίας της ιδεολογίας- και στην έκθεση των απόψεων των κυριοτέρων εκπροσώπων του σύγχρονου μαρξισμού, αφ' ετέρου, στη διαμόρφωση του προβλήματος σε άλλα πέρα από τον Marx ρεύματα διανόησης - στην κοινωνιολογία της γνώσης, στην κριτική θεωρία, στο μεταδομισμό και στην ψυχανάλυση. Τέλος, επιχειρείται η διερεύνηση του κατά πόσον οι μετανεωτερικές εκτιμήσεις περί του "τέλους της ιδεολογίας" ή του "τέλους της ιστορίας" είναι απαλλαγμένες ιδεολογιών.